{"id":1404,"date":"2020-10-06T08:09:22","date_gmt":"2020-10-06T06:09:22","guid":{"rendered":"https:\/\/v2020.kasprowicz.edu.pl\/?page_id=1404"},"modified":"2020-10-06T08:10:43","modified_gmt":"2020-10-06T06:10:43","slug":"patron","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kasprowicz.edu.pl\/?page_id=1404","title":{"rendered":"PATRON"},"content":{"rendered":"

Jan Kasprowicz<\/strong> urodzi\u0142 si\u0119 12 grudnia 1860 roku w Szymborzu pod Inowroc\u0142awiem, zmar\u0142 1 sierpnia 1926 roku w Zakopanem, poeta, dramaturg, krytyk, t\u0142umacz. Syn proletaryzuj\u0105cego si\u0119 ch\u0142opa analfabety; od 1870 roku uczy\u0142 si\u0119 w pruskich gimnazjach w Inowroc\u0142awiu, Poznaniu, Opolu, Raciborzu, 1884 roku otrzyma\u0142 matur\u0119 w Poznaniu. Jako gimnazjalista bra\u0142 udzia\u0142 w konspiracji samokszta\u0142ceniowo-patriotycznej. Debiutowa\u0142 w \u201eK\u0142osach\u201d, pod kryptonimem Jan K. W czasie kilkumiesi\u0119cznych studi\u00f3w na uniwersytecie w Lipsku 1884 nale\u017ca\u0142 do grupy socjalist\u00f3w, skupionej wok\u00f3\u0142 L. Krzywickiego, i opublikowa\u0142 par\u0119 utwor\u00f3w w genewskiej prasie Proletariatu: \u201eWalce Klas\u201d(1884-1885), \u201ePrzed\u015bwicie\u201d (1884). W latach 1884-1888 studiowa\u0142 na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim. Dzia\u0142a\u0142 w legalnych polskich i niemieckich organizacjach studenckich oraz w konspiracyjnym, bliskim socjaldemokratom, stowarzyszeniu niemieckim \u201ePacific\u201d. W okresie tym by\u0142 ju\u017c publikuj\u0105cym w wielu czasopismach poet\u0105 i publicyst\u0105. W 1886 o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Teodor\u0105 Szyma\u0144sk\u0105; by\u0142 to zwi\u0105zek zaledwie kilkumiesi\u0119czny, ale pozostawi\u0142 echa w tw\u00f3rczo\u015bci Kasprowicza (w poemacie \u201eMi\u0142o\u015b\u0107\u201d). W 1887 roku Kasprowicz by\u0142 dwukrotnie aresztowany i w ko\u0144cu skazany na 6 miesi\u0119cy wi\u0119zienia za dzia\u0142alno\u015b\u0107 socjalistyczn\u0105. Na prze\u0142omie 1888-1889 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Lwowa, gdzie wszed\u0142 do redakcji \u201eKuriera Lwowskiego\u201d. Pisa\u0142 tu artyku\u0142y literackie, recenzje teatralne, artyku\u0142y polityczne (g\u0142\u00f3wnie o zaborze pruskim), sprawozdania s\u0105dowe itd. Przyja\u017ani\u0142 si\u0119 w tym czasie z B. Wys\u0142ouchym i I. Frank\u0105. Dzia\u0142a\u0142 spo\u0142ecznie (w Kole Literacko \u2013 Artystycznym, \u201eSokole\u201d, Towarzystwie im. Staszica), a ok. roku 1894 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Ligi Narodowej. W 1893 o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Jadwig\u0105 G\u0105sowsk\u0105; ma\u0142\u017ce\u0144stwo to rozpad\u0142o si\u0119 w roku 1901, a Kasprowiczowa odesz\u0142a z S. Przybyszewskim. W latach 1902-1906 Kasprowicz by\u0142 cz\u0142onkiem redakcji narodowo-demokratycznej \u201eS\u0142owa Polskiego\u201d jako recenzent teatralny. W 1904 roku doktoryzowa\u0142 si\u0119 na Uniwersytecie Lwowskim na podstawie pracy o liryce T. Lenartowicza, 1909 roku obj\u0105\u0142 specjalnie utworzon\u0105 katedr\u0119 komparatystyki literackiej. W 1911 r. O\u017ceni\u0142 si\u0119 z Rosjank\u0105 Mari\u0105 Bunin. W 1914 r. bra\u0142 udzia\u0142 w interwencji na rzecz uwolnienia W.Lenina, uwi\u0119zionego przez w\u0142adze austriackie w Nowym Targu. W okresie I wojny \u015bwiatowej zwi\u0105zany z Narodow\u0105 Demokracj\u0105, prezentowa\u0142 orientacj\u0119 prokoalicyjn\u0105. W 1920 r. z S. \u017beromskim i W. Kozickim uczestniczy\u0142 w akcji plebiscytowej na Warmii i Mazurach. W latach 1921-1922 by\u0142 rektorem UJK. Od 1924 przebywa\u0142 stale w Harendzie w Zakopanem, gdzie zmar\u0142.<\/p>\n

mgr Karol Kremser
\nnauczyciel j\u0119z. polskiego<\/p>\n

Dlaczego \u2013 imienia Jana Kasprowicza?<\/h1>\n

W licealnych spotkaniach literackich z poezj\u0105 Jana Kasprowicza bez w\u0105tpienia najpopularniejszy jest dwuwiersz inicjuj\u0105cy cykl sonet\u00f3w \u201eZ cha\u0142upy \u201d:<\/p>\n

\u201eChaty rz\u0119dem na piaszczystych wzg\u00f3rkach;
\nZa chatami kr\u0119py sad wi\u015bniowy(\u2026) \u201d.<\/em><\/p>\n

Trudno dzisiaj, po wielu latach funkcjonowania szko\u0142y, a dwudziestu od wyboru patrona skojarzy\u0107 s\u0142owa Kasprowicza z Liceum, wysz\u0142o bowiem, z niego ju\u017c kt\u00f3re\u015b pokolenie, w szkole i jej otoczeniu zasz\u0142y istotne zmiany. Pozosta\u0142a tylko taka sama praca wychowawcza i dydaktyczna, tak samo intensywna, kierunkowana \u015brodowiskowo,ta sama popularna nazwa-\u201eKasprowicz na Piaskach\u201d.<\/p>\n

Liceum zlokalizowane w kutnowskiej dzielnicy Piaski, gdzie mieszka\u0144cy zapobiegliwie i z wysi\u0142kiem piel\u0119gnowali swe \u201epochylone\u201d domostwa. I wyros\u0142a z pracowito\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w dzielnica znaczna, a w niej okaza\u0142a szko\u0142a. Asocjacje sprzed dwudziestu lat staj\u0105 si\u0119, wi\u0119c wyra\u017aniejsze. Wzgl\u0105d topograficzny umiejscowienia szko\u0142y i krytycznoliteracka ocena poezji Jana Kasprowicza uzasadnia, przeto patronat. Najistotniejsze, bowiem w poezji kasprowiczowskiej \u2013 przynajmniej tej, kt\u00f3r\u0105 ujmuje program szkolny \u2013 jest to, \u017ce czerpie ona bezpo\u015brednio z obserwacji \u017cycia wsi wielkopolskiej, za\u015b z punktu widzenia ideowo-spo\u0142ecznego wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 podejmowaniem ostrych konflikt\u00f3w z rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej wsi i precyzyjn\u0105 charakterystyk\u0105 typowych sytuacji socjalnych.<\/p>\n

Jan Kasprowicz, syn ziemi kujawskiej, urodzi\u0142 si\u0119 we wsi Szymborze pod Inowroc\u0142awiem. Pochodzi\u0142 z ma\u0142orolnej, proletaryzuj\u0105cej si\u0119 (ojciec, bowiem pracowa\u0142 jako sezonowy robotnik w cukrowni w M\u0105twach) rodziny ch\u0142opskiej. Nauk\u0119 w gimnazjum rozpocz\u0105\u0142 w Inowroc\u0142awiu, ale z powodu konspiracyjnej dzia\u0142alno\u015bci patriotycznej po wielu perturbacjach, matur\u0119 uzyska\u0142 w Poznaniu. Studia w uniwersytecie wroc\u0142awskim to jednocze\u015bnie zbli\u017cenie si\u0119 poety do k\u00f3\u0142 socjalistycznych. Oczywi\u015bcie- przyp\u0142aci\u0142 Kasprowicz t\u0119 orientacj\u0119 spo\u0142eczno- filozoficzn\u0105 wyrokiem s\u0105du skazuj\u0105cym poet\u0119 na prawie roczny pobyt w odosobnieniu wi\u0119ziennym. Do tego czasu Kasprowicz uwa\u017cany by\u0142 za entuzjastycznego socjalist\u0119- wszak st\u0105d i wyrok! Wi\u0119zienie \u0142agodzi entuzjazm socjalistyczny poety, a ideologia Kasprowicza skupia si\u0119 wok\u00f3\u0142 radykalizmu i demokracji spo\u0142ecznej. Ale i ta orientacja nie ma zbyt gruntownej motywacji intelektualnej, przynajmniej tego stopnia, co marksizm krytyki literackiej poety, co klasowo-spo\u0142eczna interpretacja dzie\u0142 literackich jako kryterium oceny stosowanej przez Kasprowicza. Ca\u0142o\u015b\u0107 za\u015b do\u015bwiadcze\u0144 szkolno-m\u0142odzie\u0144czych i wi\u0119ziennych dokumentuj\u0105 utwory poety z pierwszego okresu tw\u00f3rczo\u015bci. Szczeg\u00f3lna rola przypada tu wspomnianemu cyklowi sonet\u00f3w \u201eZ cha\u0142upy\u201d. Jest to liryka bardzo nietypowa, bo podporz\u0105dkowana przede wszystkim sprawom spo\u0142ecznym, ideowym, kszta\u0142tuj\u0105cy opini\u0119, moralizuj\u0105c\u0105. Jednocze\u015bnie- to zbi\u00f3r bol\u0105cych spo\u0142ecznych fakt\u00f3w, suchych, okrutnych, zmuszaj\u0105cych do dojrzenia n\u0119dzy ludu, czy oczekuj\u0105cych reakcji odbiorcy- cho\u0107by wsp\u00f3\u0142czucia. Kto wie, czy to ju\u017c tu nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o \u201erozdrapywaniu ran\u201d spo\u0142ecznych\u2026?<\/p>\n

\u201eEkonomski bat wielkie ma w\u0142adztwo-
\nPlecy ch\u0142opskie! Tu wyprawia m\u0142y\u0144ce
\nA chciej tylko poskromi\u0107 z\u0142oczy\u0144c\u0119:
\nBunt pod r\u0119k\u0105, brak czci, \u015bwi\u0119tokradztwo!
\nI ludziska, jak wo\u0142y robocze
\nChodz\u0105 w jarzmie i milcz\u0105, zakl\u0119te,
\nChocia\u017c serce w krzyk g\u0142o\u015bny si\u0119 budzi!\u201d<\/em><\/p>\n

(\u201eZ cha\u0142upy \u201d, XXIX)<\/p>\n

Meandry poezji Jana Kasprowicza prowadz\u0105 od radykalizmu spo\u0142ecznego, antyklerykalizmu, symbolicznych utwor\u00f3w tatrza\u0144skich przez eschatologiczn\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata ku franciszkanizmowi. Ale wyrasta do wa\u017cnego momentu tw\u00f3rczego ta cz\u0119\u015b\u0107 spu\u015bcizny poety, kt\u00f3ra wi\u0105\u017ce si\u0119 z nadziejami niepodleg\u0142o\u015bciowymi.<\/p>\n

\u201eRzadko na moich wargach-
\nNiech dzi\u015b to warga ma wyzna-
\nJawi si\u0119 krwi\u0105 przepojony,
\nNajdro\u017cszy wyraz: Ojczyzna \u201d.<\/em><\/p>\n

(\u201e Ksi\u0119ga ubogich \u201d, XL) <\/em><\/p>\n

S\u0105 to oczywi\u015bcie s\u0142owa nadziei, bo zbli\u017ca\u0142a si\u0119 pomy\u015blna zmiana w dziejach narodu, nadzieja \u0142\u0105czona z tokiem wydarze\u0144 I wojny \u015bwiatowej. Wsp\u00f3\u0142czesnych jednak odsy\u0142a ku najszczerszemu wyk\u0142adowi patriotyzmu.Tu wi\u0119c spi\u0105\u0107 mo\u017cna by klamr\u0105 istot\u0119 szkolnych spotka\u0144 z poezj\u0105 Jana Kasprowicza; i wa\u017cna jest cz\u0142owiecza dola, i miejsce cz\u0142owieka w spo\u0142ecze\u0144stwie demokratycznym, i cz\u0142owieka obowi\u0105zek wobec ojczyzny. Tymczasem s\u0105 to ju\u017c pierwszorz\u0119dne cele szko\u0142y. I tej tak\u017ce, kt\u00f3ra wybra\u0142a sobie patronat Jana Kasprowicza, a od trzydziestu lat spe\u0142nia idee poety i zadania stawiane przez Ojczyzn\u0119.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jan Kasprowicz urodzi\u0142 si\u0119 12 grudnia 1860 roku w Szymborzu pod Inowroc\u0142awiem, zmar\u0142 1 sierpnia 1926 roku w Zakopanem, poeta,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1398,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"class_list":["post-1404","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kasprowicz.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1404","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kasprowicz.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kasprowicz.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kasprowicz.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kasprowicz.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1404"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kasprowicz.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1404\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1407,"href":"https:\/\/kasprowicz.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1404\/revisions\/1407"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kasprowicz.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1398"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kasprowicz.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}